Árni Páll Árnason, fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, ræðir í öðrum þætti hlaðvarps Kratans um þá miklu tregðu sem var á meðal stóru bankanna þriggja eftir hrun til þess að koma efnahagslífi landsins á hreyfingu með því að afskrifa ósjálfbærar skuldir fyrirtækja.
Skuldaaðlögunarleiðin, sem gekk undir heitinu Beina brautin, leiddi til viðsnúnings í efnahagslífinu árið 2011 en Árni Páll lýsir því að það hafi verið gríðarleg tregða hjá bönkunum við að hefja skuldaaðlögunarferli fyrirtækja.
„Allir þrír vildu passa að vera ekki fyrstir, það þurfti marga fundi með þeim og hótanir. Á endanum hótaði ég því að segja á ársfundi Seðlabankans að bankar sem ekki afskrifuðu skuldir væru þjóðhættulegir. Þá sagði einn bankastjórinn að það væri afsagnarsök að ráðherra talaði svona,“ segir Árni Páll, í samtali við Þórð Snæ Júlíusson, framkvæmdastjóra þingflokks Samfylkingarinnar.
Árni Páll hélt svo ræðuna á ársfundinum, sem viðskipta- og efnahagsráðherra, og segir að daginn eftir hafi einn bankastjórinn hringt og beðið um fund, sem snerist um að hans banki ætlaði að byrja að afskrifa skuldir atvinnulífsins.
„Þá tókst á þremur mánuðum að þvo ósjálfbærar skuldir af 1.600 fyrirtækjum,“ segir Árni Páll. „Þetta var alveg ótrúlega mikilvægur þáttur í viðsnúningnum,“ bætir hann við.
„Landið fer bara undan þér“
Í viðtalinu ræðir Árni Páll um síðustu daga stjórnmálaferils síns og hvort hann hafi íhugað að sækja sér endurnýjað umboð sem formaður Samfylkingarinnar, eftir að hafa sigrað formannskjör á landsfundinum 2015 með einungis einu atkvæði. Hann segir að það hafi alltaf verið í honum keppnisandi.
„En maður verður líka stundum að meta aðstæðurnar sko. Er þetta fært, kemst maður áfram? Og þó maður hefði unnið, verður þetta eitthvað betra? Þetta var búið að vera óbærilegt að leiða flokkinn síðasta árið með veikt umboð og það lá fyrir að þetta hefði aldrei orðið annað en annað veikt umboð og til hvers þá að halda áfram?“ segir Árni Páll.
Í viðtalinu nefnir hann að Samfylkingin hafi ef til vill, á þessum tíma, verið á sömu vegferð og jafnaðarmannaflokkar um alla álfuna. „Þetta er að gerast á sama tíma um alla Evrópu að jafnaðarmannaflokkar eru að færast svo langt til vinstri, að landið fer bara undan þér. […] Þessir flokkar voru bara að sækja svo mikið til vinstri, andrúmið var þannig að leiðtogar með mín viðhorf urðu bara úreltir og hurfu. Þú getur ekki þrætt við tíðarandann,“ segir Árni Páll.
Átta þorrablót á fjórum vikum
Hann kveðst ekki sakna stjórnmálastarfsins og að hann hafi ekki hugleitt að koma aftur. „Ég var svo heppinn að ég hef alltaf haft áhuga á stjórnmálum á þeim forsendum að hafa hugmynd og hafa einhverja sögu að segja og gera eitthvað gagn en ég verð að segja að í þessu andrúmslofti þarna var erindi mitt svolítið þrotið. Og ef maður hefur ekki erindi verður maður líka að vera hreinskilinn með það að þá er betra að aðrir sinni þessu,“ segir Árni Páll.
Einnig segist hann aldrei hafa séð „pólitíska endurvakningu ganga mjög vel“ og að hann telji að það sé útbreiddur misskilningur í hugum fólks að einfalt sé að vekja drifkraftinn sem þarf til að vera í pólitískri forystu að nýju.
„Þetta tekur svo mikla orku,“ segir Árni Páll. „Á þorrablóta-seasoninu þá át maður fokking þorramat föstudag og laugardag í fjórar vikur. Átta þorrablót. Maður var aldrei heima hjá sér, alltaf úti um allt eins og útspýtt hundsskinn og þessa fórnfýsi og þetta „energí“ býrðu ekki til tvisvar. Þetta gerir þú bara einu sinni,“ segir hann.
Jákvætt og gaman að sjá fjöldahreyfingu jafnaðarmanna á Ísland
Spurður út í stöðu Samfylkingarinnar í dag segist Árni Páll vera alþjóðlegur embættismaður og tjái sig þar af leiðandi ekki um stjórnmál.
„En ég ætla bara að svara þessu með einni sögu. Þegar ég var gagnrýndur af félögum mínum í þingflokknum fyrir að vera of miðjusækinn og of hægrisinnaður, þá sagði ég við þau: „Sko, við getum ekki verið vinstriflokkur.“ Í því felst ekki pólitísk afstaða heldur stærðfræðileg nauðsyn, vegna þess að það þarf að ná 50 prósent. Við verðum þá að vera á miðjunni og það verður að vera pláss fyrir vinstriöfl vinstra megin við okkur. Það er grundvallarhugmyndin, ef menn ætla að ná árangri,“ segir Árni Páll og bætir við:
„Það gleður mig að sjá að það sé hægt að búa til fjöldahreyfingu, ég var alltaf þeirrar skoðunar að það væri svigrúm fyrir fjöldahreyfingu jafnaðarmanna á Íslandi og það er virkilega jákvætt og gaman að sjá það. Ég held ég megi segja þetta, þó ég segi ekki meir.“