„Ég hef alltaf aðhyllst félagslegt réttlæti, viljað öflugt velferðarkerfi og réttláta skiptingu gæðanna, en ég er alls enginn smásmugu-vinstrimaður,“ segir Árni Páll Árnason, fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, spurður hvort sú lýsing sem finna má af honum á Wikipedia, að hann hafi verið talinn „hægrisinnaður vinstrimaður“ stemmi við raunveruleikann.
Í samtali við Þórð Snæ Júlíusson, framkvæmdastjóra þingflokks Samfylkingarinnar, segir Árni Páll það umhugsunarverða spurningu hvort jafnaðarmenn séu „alltaf endilega vinstrimenn“.
„Mér finnst það mjög áhugaverð spurning, því sumt fólk skilgreinir sig fyrst og fremst sem vinstri, en ég skilgreini mig fyrst og fremst sem jafnaðarmann. Það er áhugavert að sjá að á Norðurlöndunum, þar er oft pólitískur samhljómur á milli konservatívra og jafnaðarmanna, í mörgum málum. Þessi ás er ekki alltaf skýr og það hafa alveg komið þeir tímar í stjórnmálum að ég hef upplifað mig eiga meira sameiginlegt með hinni breiðu miðju og hófsömum hægrimönnum, heldur en öskrandi vinstrinu,“ segir Árni Páll.
Sá afadrenginn fjórum sinnum fyrsta árið sem ráðherra
Í viðtalinu rifjar Árni Páll upp sögur frá stjórnmálaferlinum, meðal annars tíð sína sem félagsmálaráðherra og síðar efnahags- og viðskiptaráðherra í ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur, eftir hrun fjármálakerfisins. Þegar hann tók við ráðherraembættinu hafði hann einungis setið tæp tvö ár á þingi, eða frá 2007. Staða ríkissjóðs var þung og verkefnin ærin.
„Maður fann alveg rosalega ríkt til ábyrgðarinnar. Ég hef aldrei upplifað annað eins, að vera stöðugt með samviskubit ef ég var ekki í vinnunni. Ég var nýorðinn afi þarna, og ég held ég sé ekki að segja ósatt, ég held ég hafi séð afadrenginn minn fjórum sinnum á fyrsta árinu. Það er hrikaleg fórn að færa. Mamma hans sagði við mig: „Veistu pabbi ég eiginlega skil þig“ – því slíkar voru áskoranirnar,“ segir Árni Páll og rifjar upp að þegar hann tók við félagsmálaráðuneytinu hafi blasað við að það fyrsta sem þyrfti að gera væri að skera niður og spara í almannatryggingakerfinu.
„Þá forgangsröðuðum við bótum til þeirra sem minnst höfðu á milli handanna og skertum þá sem höfðu viðbótarlífeyri,“ segir Árni Páll og bendir svo á að þrátt fyrir langt sé liðið frá hruni hafi niðurskurðinum ekki öllum verið snúið við, til dæmis skerðist fólk „til fulls út úr almannatryggingakerfinu ef það er með mjög myndarlegan lífeyri“.
Réttlætismál að ríkisvæða ekki lántökur fólks
Árni Páll ræðir einnig úrlausn á skuldum heimilanna, sem eitt minnisverðasta málið í tíð Jóhönnustjórnarinnar. Hann segir að það hafi verið „gríðarlega flókið verkefni, vegna þess í senn var það réttlætismál að mæta fólki sem var að kljást við skuldir sem höfðu hækkað langt umfram væntingar. En það var líka mikilvægt að ríkisvæða ekki lántökur fólks, þ.e.a.s. að ríkið, sem hafði ekki bolmagn til að leggja mikið af mörkum, væri ekki að steypa sér í skuldir til þess að bjarga fólki undan skuldum á meðan fólkið héldi sjálft eignunum áfram.“
„Ég stóð alltaf gegn því að það yrðu einhverjar flatar skuldaniðurfellingar og sagði alltaf hér í þingsal að það yrði aldrei gert svo lengi sem ég yrði ráðherra og menn gætu þá bara samþykkt á mig vantraust. Slíkt yrði bara greitt af fátæku fólki, öldruðu fólki og ungu fólki sem ekki á eignir. Það væri fullkomlega óásættanlegt að millistétt sem héldi eignunum fengi afskrifaðar af sér skuldir, þetta yrði hrikaleg tekjutilfærsla og óréttlát úr hófi fram. Það tók mikla pólitíska orku að standa þetta af sér,“ segir Árni Páll.
Settur af án fyrirvara
Undir lok árs 2011 var Árna Páli skyndilega kippt út úr ríkisstjórn. „Það var algjörlega fyrirvaralaust,“ segir hann um þær vendingar og nefnir að hann hafi bara haft veður af því verið væri að hringja út þingflokkinn og ræða um brotthvarf hans úr ríkisstjórn.
„Það hringdi enginn í mig,“ segir Árni Páll.
Í viðtalinu setur hann brotthvarf sitt úr ríkisstjórninni í samhengi við skoðanir hans, sem hann hafði viðrað, um að ríkisstjórninni væri að færast full mikið í fang og ætti að einbeita sér að færri málum í einu og festa í sessi þann árangur sem hafði náðst í ríkisstjórnarsamstarfinu. „Ég er settur út úr ríkisstjórn þarna í lok árs, það hafði kannski eitthvað með þessi viðhorf mín að gera,“ segir Árni Páll í viðtalinu.
Með blýkápu á öxlunum eftir landsfund 2015
Árni Páll ræðir einnig um formannstíð sína í Samfylkingunni frá 2013 til 2016 og örlagaríkan landsfund árið 2015, þar sem hann hlaut endurkjör í embætti formanns með einu atkvæði.
Hann segir að daginn eftir landsfundinn hafi hann strax óskað þess að hann hefði tapað formannskjörinu. Erfitt hafi verið að halda áfram starfi sem formaður eftir landsfundinn, enda hafi skilaboð hans verið sú að Samfylkingin væri flokkur sem væri of upptekinn af innri meinum til að hafa áhuga á þjóðinni.
„Í fyrsta sinn hafði ég enga starfsgleði og enga gleði af þessu og Katrín Jakobsdóttir, mikil vinkona mín, sagði við mig að það væri eins og ég gengi um með blýkápu á öxlunum og ég held að það hafi verið mjög rétt lýsing,“ segir Árni Páll.