Arna Lára Jónsdóttir skrifar:
Í vikunni voru lögð fram fyrstu hallalausu fjárlögin í mörg ár. Ávinningurinn er skýr.
Hallalaus fjárlög eru mikilvægt akkeri í glímunni við vexti og verðbólgu. Sjálfbær ríkisfjármál auka trúverðugleika efnahagsstjórnarinnar, draga úr lántökuþörf ríkisins og skapa betri skilyrði fyrir lægri verðbólgu og vexti. Við verðum að vera með Seðlabankanum í liði og sýna aga í ríkisfjármálunum. Það er eitt það mikilvægasta sem við getum gert fyrir heimili og fyrirtæki landsins.
Við getum einfaldlega ekki haldið áfram að reka ríkissjóð á yfirdrætti. Uppsafnaður halli síðustu ára nemur 866 milljörðum króna og vaxtakostnaður ríkisins hefur aukist gríðarlega. Peningar sem fara í vexti fara ekki á sama tíma í heilbrigðisþjónustu, menntun, löggæslu, samgöngur eða aðra innviði.
Fimm milljarða afgangur leysir auðvitað ekki skuldavandann á einu ári. Mikilvægið felst í stefnubreytingunni.
Þetta verður ekki auðvelt en farin verður blönduð leið aðhalds og hagræðingar sem á að skila um 44 milljörðum króna, og öflunar nýrra tekna upp á 22,6 milljarða.
Einfaldasta leiðin hefði verið að sækja allt beint í vasa skattgreiðenda. Sú leið er ekki farin. Þess í stað á að endurskipuleggja verkefni, sameina stofnanir, nýta tæknina betur, samræma innkaup og einfalda stjórnsýslu.
Nýjar tekjur eru sóttar þangað sem meiri geta er til að bera þær. Þar vegur hækkun bankaskatts þungt. Hagnaður bankanna var 94 milljarðar í fyrra og þeir geta lagt sitt af mörkum til að ná stöðugleika í ríkisrekstrinum án þess að velta því yfir á viðskiptavini. Þá verður skattaafsláttur baðlóna afnuminn og þau færð úr 11% í 24% virðisaukaskatt, líkt og flest annað á Íslandi.
Samhliða tiltekt í ríkisrekstrinum leggur ríkisstjórnin ríka áherslu á verðmætasköpun. Þar skiptir ný atvinnustefna miklu. Ný atvinnustefna snýst um að skapa betri skilyrði fyrir aukna framleiðni og verðmætasköpun. Áhersla er lögð á einfaldara regluverk og skilvirkari stjórnsýslu, aukna orkuöflun og hraðari leyfisveitingar, fjárfestingu í innviðum og öfluga nýsköpun og þekkingargreinar. Markmiðið er að auðvelda fyrirtækjum að fjárfesta, vaxa og skapa fleiri verðmæt störf og fjölbreyttari útflutning.
Við búum við gott fjárfestingarstig og það eru jákvæð teikn á lofti. Norðurál er aftur komið í fulla framleiðslu á Grundartanga og hátt fisk- og álverð styrkir útflutningstekjur. Verkefnið er að nýta tækifærin og skapa enn fleiri.
Hallalaus fjárlög eru því ekki markmið í sjálfu sér. Markmiðið er að skapa skilyrði fyrir lægri verðbólgu og vexti, stöðva skuldasöfnun, bæta vaxtakjör ríkisins og skapa svigrúm til uppbyggingar og verðmætasköpunar. Þannig byggjum við undir lífskjör þjóðarinnar til framtíðar.
Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 12. september.