Kristín Á. Guðmundsdóttir skrifar:
Þegar við hugsum til ömmu okkar og afa hugsum við oft til fólks sem vann hörðum höndum, ól upp fjölskyldur og lagði grunn að því samfélagi sem við búum við í dag.
Þess vegna skiptir máli hvernig við mætum fólki á efri árum. Virðing snýst ekki aðeins um þjónustu eða fjárhagsleg úrræði heldur líka um viðhorf samfélagsins — að fólk fái að halda reisn sinni, sjálfstæði og hlutverki í samfélaginu þótt aðstæður breytist með aldrinum.
Í greinaröð þessari hef ég fjallað um þjónustu, húsnæðismál, efnahagslegt öryggi og ábyrgð sveitarfélaga í samfélagi þar sem fólki á efri árum fjölgar. Í grunninn snýst þetta þó um mannréttindi og það hvernig samfélag við viljum vera.
Fólk á efri árum er ekki einsleitur hópur heldur einstaklingar með mismunandi reynslu og þarfir. Virðing felst í því að tala við fólk, hlusta á það og taka mið af reynslu þess þegar ákvarðanir eru teknar — ekki að setja fólk í hólf eða tala um það eins og það sé aðeins viðfangsefni þjónustunnar.
Fólk á efri árum heldur áfram að leggja samfélaginu lið og flestir, ef ekki allir, greiða enn skatta af lífeyristekjum sínum. Þess vegna skiptir máli hvernig rætt er um þennan hóp.
Það á ekki að tala um eldra fólk sem bótaþega. Slíkt orðalag gefur ranga mynd af fólki sem hefur alla tíð lagt sitt af mörkum og gerir það enn. Á sama hátt á ekki að skilgreina eldra fólk út frá þjónustu eða stuðningi, enda er stór hluti fólks á efri árum áfram fullfær og virkur þátttakandi í samfélaginu.
Sveitarfélög gegna lykilhlutverki í þessu samhengi. Þar eru teknar ákvarðanir um skipulag, þjónustu og húsnæði sem hafa bein áhrif á daglegt líf fólks. Þess vegna er mikilvægt að eldra fólk sé haft með í samræðum og ákvarðanatöku um þau mál sem það varða. Það er hluti af mannréttindum fólks að hafa rödd í málefnum sem snerta eigið líf.
Við þekkjum flest hlýjuna sem fylgir minningum um ömmu og afa. Sama virðing og þakklæti þarf að endurspeglast í því hvernig samfélagið mætir fólki á efri árum.
Að eldast á ekki að þýða að standa til hliðar heldur að geta áfram lifað með reisn og þátttöku í samfélaginu.
Þess vegna skora ég á sveitarstjórnir landsins að setja málefni fólks á efri árum í forgang, hafa eldra fólk með í samræðum og ákvarðanatöku og tryggja að ákvarðanir í skipulagi, þjónustu og húsnæðismálum styðji fólk til áframhaldandi þátttöku í samfélaginu.
Það samfélag sem við byggjum í dag er það samfélag sem tekur á móti okkur sjálfum síðar.
Höfundur er formaður Landssamtaka 60+ innan Samfylkingarinnar.