Tilraunir stjórnarandstöðunnar og hagsmunagæsluaðila stærstu útgerða landsins til að koma í veg fyrir leiðréttingu veiðigjalda, sem munu skila hátt í átta milljörðum króna í viðbótartekjur til eigenda sjávarauðlindarinnar ár hvert, verða hjákátlegri með hverjum deginum.
Ýmislegt hefur verið reynt í þeirri vegferð sem aðallega hefur snúist um upphrópanir um skort á greiningum og samtali og því að stilla upp minni sveitarfélögum og fyrirtækjum sem hlífðarskildi fyrir þá sem raunverulega bera obbann af kostnaðinum vegna veiðigjalda. Þar er um að ræða fjórar fjölskyldur og eitt kaupfélag sem eiga samanlagt, hið minnsta, um 500 milljarða króna í uppsafnaðan auð.
Staðreynd málsins er sú að frumvarpið hefur engin bein áhrif á tekjustofna eða útgjöld til sveitarfélaga og að 84,5 prósent af veiðigjaldagreiðslum koma frá fyrirtækjum sem eru með heimilisfesti í sjö sveitarfélögum. Þar er um að ræða langstærstu útgerðir landsins, enda liggur fyrir að 10 stærstu sjávarútvegsfyrirtækin muni greiða 67 prósent af leiðréttu veiðigjaldi og 20 stærstu 84 prósent þess. Mörg þeirra eru auk þess, að hluta eða öllu leyti, í eigu áðurnefndra fjölskyldna og kaupfélags.
Líkt og sést á kökuritinu hér að neðan, sem er úr ítarlegri kynningu atvinnuvegaráðuneytisins á breytingunni sem unnin var fyrir atvinnuveganefnd og kynnt fyrir henni í liðinni viku, þá munu fyrirtæki með heimilisfesti í Vestmannaeyjum, Fjarðabyggð, Reykjavík og Akureyri greiða mest. Þar á eftir koma fyrirtæki með heimilisfesti í Hornafirði, Grindavík og Skagafirði. Þetta eru stærstu sjávarútvegsfyrirtæki landsins.
Í sömu greiningu kemur skýrt fram að áhrif leiðrétts veiðigjalds á litlar og meðalstórar útgerðir eru hverfandi, áhrif á samkeppnishæfni lítil og gríðarleg fjárfestingageta verður áfram sem áður til staðar innan geirans.
Leiðrétting veiðigjalda er nokkuð einföld aðgerð í framkvæmd. Áfram munu 2/3 af virði afla sitja eftir hjá útgerð og 1/3 fara til eiganda auðlindarinnar, þjóðarinnar, í formi veiðigjalds. Gangi vel hjá útgerðinni þá borgar hún fleiri krónur í ríkissjóð. Gangi síður, fækkar þeim.Í leiðréttingunni felst að í stað þess að andlag veiðigjaldsins sé verð sem útgerðir ákveða í innri viðskiptum við vinnslur sem þær eiga sjálfar þá verður miðað við markaðsverð. Allt tal um skort á samráði og greiningum byggir á sandi og er afvegaleiðing.
Ítarlegt samráð var haft við alla hagaðila sem skilaði því meðal annars að 112 umsagnir bárust um málið í samráðsgátt. Fundir voru haldnir með Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS), Fiskistofu og ríkisskattstjóra. Tekið var tillit til ýmissa athugasemda sem komu fram í ferlinu sem skilaði því að frumvarpinu var breytt og frítekjumark hækkað umtalsvert. Sendar hafa verið út 63 umsagnarbeiðnir eftir að málið kom til atvinnuveganefndar og ráðuneytið sem fer með málið hefur unnið margháttaðar og umfangsmiklar greiningar um alla fleti þess.