Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna að ESB og Evrópusambandið

Dagur B. Eggertsson skrifar:

Rík rök standa til þess að Ísland fullkanni aðild að Evrópusambandinu (ESB). Áður en langt um líður verður þjóðin spurð um framhald viðræðna. Þar með væri ekki verið að taka ákvörðun um aðild, af eða á. Þegar samningur lægi fyrir yrði hann lagður í dóm þjóðarinnar sem ætti síðasta orðið.

Engin hætta stafar af því að segja já í fyrri atkvæðagreiðslunni og bíða með að taka endanlega afstöðu uns niðurstaða í viðræðum liggur fyrir. Viðræðuferlið sjálft myndi upplýsa valkostina, draga fram hagsmuni þjóðarinnar og skila eins góðum samningi og hægt er. Mörg rök eru fyrir því að nú sé rétti tíminn til að láta á samninga reyna.

Alþjóðlegt umhverfi hefur breyst. Vaxandi spennuástand, viðskiptahindranir og tollastríð kalla á að minni ríki standi saman um viðskiptafrelsi. Ísland nýtur góðs af EES-samningnum, en gagnvart hótunum um hærri tolla er ekkert sem kemur í staðinn fyrir að vera í tollabandalagi.

Sjálfstæði okkar styrkist með aðild að sterkari bandalögum. Samningsstaða Íslands hefur sjaldan, ef nokkru sinni, verið sterkari. Evrópusambandið hefur skýra hagsmuni af aðild Íslands. Við erum eitt Norðurlanda, lýðræðisríkja á norðurslóðum, sem njóta virðingar og velvilja í ESB. Áherslur okkar Íslendinga fara saman við áherslur Norðurlandanna í flestu og það er góð framtíðarsýn að mynda sterka heild með þeim innan Evrópusambandsins eins og þjóðirnar mynda nú innan NATO.

Efnahagsrökin eru einnig sterk. Óstöðugleiki krónunnar og þrálát verðbólga hafa kostað íslensk heimili og fyrirtæki gríðarlega fjármuni á undanförnum áratugum. Vaxtakjör hafa verið hærri, sveiflur meiri og óvissa dýrkeypt. Óumdeilanlegt er að aðild og upptaka evru myndi tryggja meiri stöðugleika, betri vaxtakjör og aukinn fyrirsjáanleika. Gjaldmiðlamálin eru ekki hugmyndafræðilegt mál heldur brýnt og augljóst hagsmunamál heimila, fyrirtækja, atvinnulífs og hins opinbera.

Tökum dæmi. Fram undan er umfangsmikið innviðaátak á Íslandi. Fjármögnun á evrukjörum gæti sparað þjóðarbúinu milljarðatugi í vaxtakostnað. Sá sparnaður myndi ekki aðeins nýtast ríkissjóði heldur einnig heimilum og atvinnulífi, beint og óbeint. Sama gildir um íbúðauppbyggingu, fjármagnskostnað af öllu tagi og lánakjör.

Aðildarviðræður yrðu undirbúnar í víðtæku samráði við hagsmunaaðila um allt land. Mikilvægt er að allir yrðu kallaðir til sameiginlegra verka – atvinnulíf, verkalýðshreyfing, sveitarfélög, sérfræðingar og almenningur.

Að kanna til fulls kosti og galla aðildar verður aldrei gert án samningaviðræðna. Valkosturinn sem þannig getur teiknast upp getur stórbætt samkeppnishæfni og lífskjör í landinu. Það er ábyrgðarhluti að mínu mati að láta ekki á það reyna. Þetta er þjóðarnauðsyn. Og nú er nákvæmlega rétti tíminn.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 10. febrúar 2026.

Discover more from KRATINN

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading