Það fór vart fram hjá neinum að í byrjun árs átti sér stað risastór kerfisbreyting sem fól í sér að nú greiða eigendur bíla kílómetragjald fyrir notkun vega en á móti voru ýmsir skattar sem lögðust á við dæluna aflagðir. Síðasta ríkisstjórn hafði unnið að innleiðingu kílómetragjaldsins árum saman en ekki tekist að klára hana frekar en margt annað og flokkarnir sem að henni stóðu könnuðust svo skyndilega ekkert við krógann þegar verkstjórn Samfylkingarinnar, Viðreisnar og Flokks fólksins kláraði málið í lok síðasta árs.
Mergur málsins er sá að síðasta ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Framsóknar og Vinstri grænna lét vegakerfið drabbast niður í sinni tíð og safnaði upp gríðarlegri innviðaskuld sem slagar upp í að minnsta kosti um 300 milljarða króna. Sú skuld birtist bæði í því að ekki var ráðist í nauðsynlegar nýframkvæmdir eins og göng og einungis um 60 prósent af þeim peningum sem þurfti til að halda vegakerfinu við voru settir í það verkefni.
Nú hefur verið skipt um kúrs og því viðhaldi sem þarf að sinna verður sinnt. Kyrrstaðan í stórum framkvæmdum verður rofin með fullfjármagnaðri samgönguáætlun.
Í viðsnúnum málflutningi sínum um kílómetragjaldið lagði stjórnarandstaðan meðal annars áherslu á að það væri svo flókið fyrir fólk, sérstaklega það sem er eldra, að skrá kílómetrastöðu sína og það myndi standa nýja kerfinu fyrir þrifum. Í byrjun viku birti fjármála- og efnahagsráðuneytið hins vegar frétt sem sýndi svart á hvítu að þær áhyggjur, eða áróður, byggðu á sandi. Tólf dögum eftir að lögin tóku gildi var búið að skrá 85 prósent af þeim rúmlega 300 þúsund ökutækjum sem lögin ná yfir.
Mikill efnahagslegur ávinningur af orkuskiptum
Líkt og áður sagði voru ýmis gjöld sem greiðast við dæluna felld niður samhliða upptöku kílómetragjalds. Sú breyting lækkaði eldsneytisverð um þriðjung. Verð á 95 oktana bensíni fór þannig úr tæplega 280 krónum í um 183 krónur á lítrann og lækkaði þar með um tæplega 100 krónur.
Samhliða þessum breytingum var kolefnisgjald uppfært þannig að það endurspeglar raunverulega losun. Þeir sem menga mest, borga mest. Til viðbótar voru gerðar breytingar á vörugjöldum sem fólu meðal annars í sér að slík gjöld á nýjum rafmagnsbílum voru felld niður.
Fyrir utan að vera kerfisbreyting sem gerir samfélaginu kleift að fjármagna örugga og greiða vegi um allt land þá fela þessar breytingar því líka í sér stóraukna hvata til orkuskipta. Tryggt er með skýrum hætti að minnstur kostnaður verði við rekstur rafmagnsbíla og að eyðslumeiri bensín- og dísilbílar borgi meira.
Þetta er ekki einungis lýðheilsu- og loftslagsaðgerð. Þetta er líka efnahagsaðgerð þar sem Ísland flytur inn allt jarðefnaeldsneyti og greiðir fyrir í öðrum gjaldmiðlum, en framleiðir sjálft allt sitt hreina rafmagn.
Ísland er þegar komið vel á veg í þessari vegferð og í fyrra voru um og yfir 60 prósent allra nýrra bíla sem heimili landsins keyptu sér rafmagnsbílar.