„Í hverju felst íslensk hagsmunagæsla? Hún getur verið ýmiss konar. Hún á sér stað bæði á erlendri grundu og þeirri sem við teljum til okkar heima. Þetta er allt spurning um íslenskt atvinnulíf, íslenskan almenning, hagsmuni venjulegs fólks í þessu landi.“ Svona hófst ræða Dagbjartar Hákonardóttur, þingmanns Samfylkingarinnar, í þinginu í vikunni.
Tilefnið var ákvörðun Evrópusambandsins að grípa til verndarráðstafana til að verja framleiðslu á járnblendi innan þess sem ná ekki yfir EES-ríkin Ísland og Noreg. Þrátt fyrir verndarráðstafanirnar verður ákvarðað um tollfrjálsan innflutningskvóta á járnblendi sem samsvarar um 75 prósentum af innflutningsmagni Íslands á innri markaðinn á síðustu árum. Auk þess hefur verið bætt inn í aðgerðirnar texta sem segir að það eigi að meta áhrif þeirra á þriggja mánaða fresti í samráði við Íslendinga og Norðmenn. Áhrifin á íslenska framleiðandann, Elkem á Grundartanga, eru því metin lítil eða enginn og hlutabréfaverð í félaginu, sem er skráð á markað í Noregi, hækkuðu raunar eftir ákvörðunina.
Dagbjört benti í ræðu sinni á að fyrir Ísland sé morgunljóst að Evrópusambandið njóti ekki góðs af því, hvorki til lengri né skemmri tíma, að ýta Íslandi og Noregi til hliðar í EES-samstarfinu, enda séum við sannarlega hluti af evrópskri virðiskeðju. „En nú reynir líka á að láta þetta mál ekki slá sig út af laginu. Já, fólk er að snúa þessu á ýmsa vegu, margar sviðsmyndir, við þurfum bara að skella í lás, samþykkja ekki neitt. EES-samstarfið sé ekki jafn hlýr faðmur og áður og þá þurfum við bara að ganga inn eða að við þurfum bara að berjast fyrir gildum okkar og hagsmunum innan EES. Ég segi einfaldlega: Hvað sem öðru líður þá var okkur veitt umboð til þess að spyrja þjóðina, gera upp framtíð okkar innan EES í samráði við hana. Þessu lofuðum við. Við ætlum að standa við það.“
Þessu verði aðrir flokkar sem ekki eru sammála því að sætta sig við. „Ég er ekkert að gera lítið úr þeirri stöðu sem hefur skapast hér á Evrópska efnahagssvæðinu þegar ég segi: Það verður áfram að vinna að því að draga úr þenslu og beita ríkisfjármálum rétt. Þetta kallar á pólitíska forgangsröðun sem ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur er að beita með markvissri stefnumörkun, með stöðugleikareglu, í atvinnu- og húsnæðismálum.“
Það þurfi að lækka vaxtastig í landinu enn frekar, en það hefur þó lækkað um 1,25 prósentustig frá því að ný ríkisstjórn tók við. Lausn þessarar ríkisstjórnar sé, hvað sem öðru líður, ekki bara sú að ganga í Evrópusambandið og halda að þannig lagist þetta allt saman. „Innan þessarar ríkisstjórnar eru alls konar skoðanir á því hvernig Íslandi sé best borgið. Lokasvarið verður hjá þjóðinni og við verðum að óska eftir afstöðu hennar og virða hana.“