Ein þeirra aðgerða sem kynntar voru í nýjum húsnæðismálapakka ríkisstjórnarinnar var að hraða uppbyggingu á almennum íbúðum á landinu. Til þess að gera það verða stofnframlög til óhagnaðardrifinna húsnæðisfélaga hækkuð úr 30 í 35 prósent af kostnaði.
Almenna íbúðakerfið varð til með lögum árið 2016 og er nokkurs konar svar við því að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsókn lögðu niður félagslega íbúðakerfið um síðustu aldarmót.
Hér á eftir fylgja nokkrar staðreyndir um þetta úrræði, sem hefur nýst tekjulágum og eignalitlum gríðarlega vel:
1. Flestir leigja af nauðsyn: Nýjar tölur sýna að um 50 þúsund heimili séu á leigumarkaði á Íslandi. Flestir sem þar eru leigja af nauðsyn, ekki áhuga.
2. Aðfluttir mun líklegri til að leigja: Nýleg samantekt HMS sýnir að þeir sem flytja til landsins eru mun líklegri en innfæddir til að vera á leigumarkaði. Nánar tiltekið sýndi sú samantekt að þrír af hverjum fjórum aðfluttum eru á leigumarkaði á meðan það hlutfall er 15 prósent á meðal innfæddra Íslendinga.
3. Óhagnaðardrifið: Almenna íbúðakerfið snýst um að íbúðir séu byggðar fyrir stofnframlög og hagstæð lán frá hinu opinbera af óhagnaðardrifnum leigufélögum. Íbúðirnar sem hafa fengið stofnframlög eru ætlaðar fyrir alls kyns hópa sem eru með lágar tekjur og reynt er að sjá fólki fyrir gæðamiklum íbúðum sem henta fjölskyldustærð þeirra.
4. Þúsundir heimila: Í nýlegu svari við fyrirspurn á Alþingi kom fram að stofnframlögum hafi verið úthlutað til byggingar eða kaupa á 2.575 almennri íbúð frá því að lögin tóku gildi fyrir um níu árum síðan og fram á mitt þetta ár. Langir biðlistar eru eftir íbúðum í kerfinu og eftirspurnin því gríðarleg.
5. Undir meðaltali reglulegra launa: Bjarg, stærsta óhagnaðardrifna leigufélagið, er með þau viðmið að einstaklingur má ekki vera með meira en 724 þúsund krónur í heildarlaun á mánuði til að fá úthlutað íbúð og sambúðarfólk má ekki vera með meira en rúma milljón krónur á mánuði, en svo má bæta við 181 þúsund krónum á hvert barn fyrir skatta. Til samanburðar var meðaltal reglulegra launa á Íslandi í fyrra 845 þúsund krónur á mánuði.
6. Mega ekki eiga mikið: Heimilið má ekki eiga eign sem er meira virði en 9,4 milljónir króna.
7. Leigan mun ódýrari: Leigan hjá þeim sem leigja hjá óhagnaðardrifnum húsnæðisfélögum sem byggja íbúðir fyrir stofnframlög er allt að þriðjungi lægri en á almennum leigumarkaði.
8. Meira húsnæðisöryggi: Þeir sem leigja af óhagnaðardrifnum leigufélögum telja sig búa við meira húsnæðisöryggi en þeir sem leigja af einkareknum félögum og hlutfall þeirra sem telja sig búa við íþyngjandi húsnæðiskostnað er líka mun lægra þar en þeirra sem reka sig á hagnaðarsjónarmiðum.
9. Þúsundir komnir í skjól: Í þeim almennu íbúðum sem byggðar hafa verið búa alls 6.152 manns.
10. Reykjavík dregur vagninn: Alls eru tvær af hverjum þremur almennum íbúðum í Reykjavík og í þeim búa 3.918 manns. Á meðan að Reykjavík hefur byggt 1.704 almennar íbúðir þá hefur Seltjarnarnes byggt sex, Mosfellsbær byggt átta og Garðabær, eitt stærsta sveitarfélag landsins, alls 40.
11. Ekki allir sáttir: Viðskiptaráð telur að þessi uppbygging á félagslegu húsnæði sé ósanngjörn gagnvart öðrum sem starfa á húsnæðismarkaði. Það kvartaði fyrr á þessu ári til Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA, vegna þess að því finnst hið opinbera veita of mikinn stuðningi til óhagnaðardrifinna leigufélaga.