Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis- og orkumálaráðherra gaf þinginu munnlega skýrslu um ETS-kerfið á miðvikudag. Mikið hefur verið rætt og ritað um ETS-kerfið hérlendis undanfarið, ekki síst í því samhengi að þátttaka í kerfinu skaði samkeppnisskilyrði íslenskra flugrekenda á næstu árum, þegar tímabundinni sérlausn sem fyrri ríkisstjórn samdi um rennur sitt skeið.
„Ég er frekar bjartsýnn á að við fáum þessar sérlausnir framlengdar,“ sagði Jóhann Páll í ræðu sinni og benti á að samningaviðræður stæðu yfir þar sem Ísland beitti sér af „fullum þunga“ fyrir hagsmunum Íslands til framtíðar.
Ekki hefði komið til skoðunar að Ísland dragi sig úr ETS-kerfinu. Kerfið væri enda hluti af EES-samningnum, sem er stærsti og mikilvægasti viðskiptasamningur Íslands.
„Heildarhagsmunir Íslands standa ekki til þess að taka stór skref til baka í því samstarfi. Í þessu samhengi vil ég benda á vegferð Bretlands á undanförnum árum. Bretar gengu úr Evrópusambandinu en Bretar fundu sig knúna til að búa til sitt eigið viðskiptakerfi með losunarheimildir, sína eigin eftirlíkingu af ETS-kerfinu, til þess að tryggja sínum iðnaði aðgang að evrópskum mörkuðum. Þetta var gert til að tryggja samkeppnishæfni bresks iðnaðar eftir að gengið var út úr Evrópusambandinu. Sama er uppi á teningnum í Sviss. Svisslendingar standa utan Evrópusambandsins en þeir kusu líka að búa til sitt eigið losunarkvótakerfi árið 2013 sem endaði svo á því að renna saman við ETS-kerfi Evrópusambandsins árið 2020. Þeir sem kalla eftir því að Ísland slíti sig frá ETS-samstarfinu þurfa eiginlega að svara þessari spurningu: Er þá hugmyndin að við Íslendingar smíðum okkar eigið losunarkvótakerfi?“ sagði Jóhann Páll í ræðu sinni.
Leið ríkisstjórnarinnar skýr
Hann benti á að þetta kostaði bæði mikla vinnu og óvissu um EES-samstarfið, auk þess að fela í sér „aukið umstang, aukin ríkisútgjöld, fleiri ríkisstarfsmenn og þyngri stjórnsýslubyrði.“
„Hinn kosturinn, ef við ætlum ekki að feta í fótspor Breta og Svisslendinga, er þá að eyðileggja möguleika íslensks stóriðnaðar á því að flytja sínar vörur inn á Evrópumarkað, sem er einmitt einhver stærsti og mikilvægasti markaðurinn fyrir íslenska iðnaðarframleiðslu,“ sagði Jóhann Páll og bætti því við að hvorug leiðin kæmi til greina að hans mati.
„Leið ríkisstjórnarinnar er skýr. Við höldum áfram að rækta Evrópusamstarfið og EES-samninginn. Það er það besta sem við getum gert fyrir íslenskt atvinnulíf og fyrir samkeppnishæfni á Íslandi. Við stöndum vörð um samkeppnishæfni íslensks iðnaðar og íslenskra útflutningsgreina með því að beita okkur af fullum þunga fyrir því að tekið sé mið af íslenskum aðstæðum við áframhaldandi þróun og endurskoðun kerfisins. Það er okkar leið,“ sagði Jóhann Páll.